Τι θα κάνει η Ελλάδα αν η Τουρκία παρεμποδίσει τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου–Ελλάδας;

Δρ. Κωνσταντίνος Π. Μπαλωμένος

  Πολιτικός Επιστήμονας – Διεθνολόγος

 E-mail: konmpalo@gmail.com

 Μετά τις πρόσφατες δηλώσεις του Υπουργού Εξωτερικών κ. Γιώργου Γεραπετρίτη, ότι οι εργασίες για την υλοποίηση του Great Sea Interconnector (GSI) θα επανεκκινήσουν και δεδομένων των αντιδράσεων που έχει ήδη εκδηλώσει η Τουρκία, το έργο εισέρχεται σε μια νέα φάση.

Το κρίσιμο ζήτημα πλέον δεν είναι μόνο η πολιτική και διπλωματική αντιπαράθεση γύρω από το έργο, αλλά το πώς θα διαχειριστεί η Ελλάδα το ενδεχόμενο η τουρκική αμφισβήτηση να μεταφερθεί από το επίπεδο των δηλώσεων στο επιχειρησιακό πεδίο.

Συνεπώς, τι θα κάνει η Ελλάδα αν η Τουρκία παρεμποδίσει τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου–Ελλάδας;

Το ερώτημα αυτό έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, διότι η ουσία της στρατηγικής σχεδίασης και διαχείρισης μιας εθνικής κρίσης δεν βρίσκεται μόνο στην ικανότητα πρόβλεψης του τρόπου με τον οποίο μπορεί να κινηθεί ο αντίπαλος, ούτε στην ύπαρξη ενός προκαθορισμένου σχεδίου αντίδρασης, μόνο στο στρατιωτικό επίπεδο.

Βρίσκεται κυρίως, στην ύπαρξη ενός συστήματος το οποίο είναι σε θέση να λειτουργήσει αποτελεσματικά υπό διαφορετικά επίπεδα έντασης και διαφορετικά σενάρια εξέλιξης της κρίσης, προσαρμόζοντας έγκαιρα τις αποφάσεις και τα διαθέσιμα εργαλεία του στις μεταβαλλόμενες συνθήκες.

Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να μπορεί να εντοπίσει έγκαιρα τις πρόδρομες ενδείξεις και τους δείκτες έγκαιρης προειδοποίησης μιας ενδεχόμενης κρίσης, να επαληθεύσει τι πραγματικά συμβαίνει, να αξιολογήσει την πρόθεση του αντιπάλου και το επίπεδο της απειλής, να υποστηρίξει τη λήψη έγκαιρων στρατηγικών αποφάσεων και να διαχειριστεί την κλιμάκωση χωρίς να χαθεί ο έλεγχος της κατάστασης.

Συνεπώς, η στρατηγική ετοιμότητα δεν προϋποθέτει μόνο την ακριβή πρόβλεψη της επόμενης κίνησης του αντιπάλου, αλλά την ύπαρξη ενός συστήματος που μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά περισσότερες από μία πιθανές εξελίξεις.

Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική σε ένα περιβάλλον ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης, όπου μια δήλωση, μια NAVTEX, μια διπλωματική διαμαρτυρία ή ακόμη και μια επιχειρησιακή κίνηση στη θάλασσα μπορεί να αυξήσει την ένταση, χωρίς κατ’ ανάγκη να σημαίνει ότι έχει ήδη εκδηλωθεί κρίση.

Επομένως, το πρώτο βήμα ενός αποτελεσματικού συστήματος διαχείρισης κρίσεων δεν είναι η αντίδραση, αλλά η έγκαιρη αξιολόγηση του γεγονότος και η αποτίμηση του σχετικά με το εάν, και σε ποιο βαθμό, αυτό μεταβάλλει το επίπεδο της κρίσης.

Κατά τη φάση της αξιολόγηση της κατάστασης θα πρέπει να αξιολογηθεί:

v  Ποιο ακριβώς είναι το γεγονός;

v  Ποιος το προκάλεσε;

v  Πρόκειται για πολιτικό μήνυμα, επιχειρησιακή προειδοποίηση ή πραγματική παρεμπόδιση;

v  Ποια είναι η πρόθεση;

v  Ποιο είναι το επίπεδο του κινδύνου;

v  Σε ποιο σημείο ένα επεισόδιο μετατρέπεται σε κρίση;

Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα πρέπει να έχει δοθεί πριν από την κρίση και όχι κατά τη διάρκειά της.

Υπό το ανωτέρω πρίσμα, στην περίπτωση επανέναρξης των εργασιών για το GSI, το πρώτο λάθος που θα μπορούσε να γίνει στη διαχείριση μιας πιθανής κρίσης, θα ήταν να μην γίνει σωστή αξιολόγηση της κατάστασης και να θεωρηθεί ότι κάθε τουρκική αντίδραση συνιστά αυτομάτως κρίση.

Πρέπει να γίνει κατανοητό, ότι η παρεμπόδιση του έργου από μέρους της Τουρκίας, ως επιχειρησιακό γεγονός, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει εκδηλωθεί εθνική κρίση.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι το επίπεδο της παρεμπόδισης, η ένταση, η διάρκεια, οι συνθήκες υπό τις οποίες εκδηλώνεται και κυρίως, η δυνατότητα ελέγχου της κατάστασης και της κλιμάκωσης.

Βάσει της αξιολόγησης των ανωτέρω δεδομένων θα πρέπει να γίνει  η λήψη στρατηγικών αποφάσεων σχετικά με τη διαχείριση της κρίσης.

Θα πρέπει δηλαδή, να προσδιοριστεί ποιος είναι ο επιδιωκόμενος πολιτικός και στρατηγικός στόχος (ΑΝΣΚ) και ποιο μείγμα διπλωματικών, επιχειρησιακών, νομικών και επικοινωνιακών εργαλείων απαιτείται για την επίτευξή του.

Η αντίδραση επομένως, δεν πρέπει να αποτελεί αυτόματο αποτέλεσμα της κλιμάκωσης, αλλά επιλογή που υπηρετεί συγκεκριμένο πολιτικό και στρατηγικό σκοπό.

Τέλος, κάθε σχέδιο διαχείρισης κρίσης πρέπει να περιλαμβάνει εξαρχής μηχανισμούς αποκλιμάκωσης και εξόδου από την κρίση, καθώς και διαδικασίες αξιολόγησης και αποτίμησης της κρίσης με στόχο την αξιοποίηση των διδαγμάτων και την ενίσχυση της εθνικής ανθεκτικότητας.

Συνεπώς, θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη από τους λήπτες αποφάσεων στην Ελλάδα, ότι η έναρξη μιας κρίσης ή σύγκρουσης στο επιχειρησιακό πεδίο χωρίς σαφή αντίληψη για το πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να τερματιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε μια δυναμική κλιμάκωσης που είναι πολύ δυσκολότερο να ελεγχθεί από ότι αρχικά εκτιμήθηκε.

Επιπλέον, θα πρέπει να καθοριστούν τα επίπεδα αντίδρασης βάσει των ορίων κλιμάκωσης, ώστε η εξέλιξη της κρίσης να μην οδηγεί αυτομάτως σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, αλλά να αντιμετωπίζεται μέσα από μια προοδευτική και ελεγχόμενη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Για παράδειγμα, διαφορετική διαχείριση απαιτεί μια τουρκική δημόσια δήλωση, μια NAVTEX, η ανάπτυξη ναυτικών μονάδων, η  παρουσία πολεμικού πλοίου κοντά σε ερευνητικό σκάφος, μια επικίνδυνη προσέγγιση ή παρενόχληση, η πραγματική παρεμπόδιση των εργασιών και ένα ατύχημα ή ένα θερμό επεισόδιο.

Συνεπώς, η Ελλάδα χρειάζεται ένα ολιστικό και κλιμακωτό σύστημα σχεδίων και επιλογών, με σαφή κριτήρια ενεργοποίησης που θα βασίζεται στη λογική ότι όσο αυξάνεται η ένταση, πρέπει να προσαρμόζεται αντίστοιχα και η ένταση της αντίδρασης, χωρίς όμως η προσαρμογή αυτή να οδηγεί σε αυτόματη ή ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Στο πλαίσιο αυτό, είναι χρήσιμο να αξιολογηθούν τα πιθανά σενάρια αντίδρασης της Τουρκίας στην επανέναρξη των εργασιών για τον GSI.

Συγκεκριμένα, οι πιθανές επιλογές της Άγκυρας ανάλογα με το βαθμό έντασης είναι:

Σενάρια χαμηλής έντασης:

v  Ρητορική κλιμάκωση μέσω δηλώσεων πολιτικών και στρατιωτικών αξιωματούχων και απαίτηση «προηγούμενου συντονισμού» με την Τουρκία για κάθε εργασία έρευνας ή πόντισης καλωδίου.

v  Επικοινωνιακή προσπάθεια σύνδεσης του GSI με τις ευρύτερες τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

v  Έκδοση NAVTEX που θα χαρακτηρίζουν τις περιοχές πόντισης ως «παράνομες» επειδή επικαλύπτουν την τουρκική υφαλοκρηπίδα.

v  Διπλωματικές διαμαρτυρίες στις εταιρείες κατασκευής και στις κυβερνήσεις Ελλάδας και Κύπρου, με στόχο την άσκηση πολιτικής πίεσης και προσπάθεια να παρουσιαστεί η Ελλάδα ως παραβάτης του διεθνούς δικαίου.

v  Άσκηση πίεσης στα στελέχη των ξένων επενδυτών και κατασκευαστών με απειλές για αποκλεισμό τους από μελλοντικά ενεργειακά ή εμπορικά έργα εντός της Τουρκίας.

 Σενάρια μεσαίας έντασης:

v  Παρενοχλήσεις ελληνικών ή άλλων πλοίων που συμμετέχουν στις εργασίες, με ναυτικές ή εναέριες μονάδες και τη μετάδοση «οδηγιών αποχώρησης», υποστηρίζοντας ότι τα πλοία βρίσκονται σε τουρκική υφαλοκρηπίδα.

v  Πρακτικές παρεμπόδισης (Risk Maneuvers) με παρεμβολές στις επικοινωνίες, επικίνδυνους ελιγμούς ή δημιουργία ναυτικού συνωστισμού γύρω από το πλοίο που εκτελεί τις εργασίες, ώστε να αυξηθεί το ασφαλιστικό και επιχειρησιακό ρίσκο για την εταιρεία, εξαναγκάζοντάς την σε προσωρινή αναστολή εργασιών.

v  Ανάπτυξη τουρκικών ερευνητικών ή άλλων πλοίων σε παρακείμενες περιοχές, με στόχο τη δημιουργία επιχειρησιακής πίεσης και αμφισβήτησης.

v  Ενίσχυση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή χωρίς άμεση πρόκληση θερμού επεισοδίου.

v  Έκδοση αντι-NAVTEX από την Τουρκία που θα δεσμεύει τις ίδιες περιοχές για δήθεν «στρατιωτικές ασκήσεις», επιχειρώντας να δημιουργήσει τεχνητό συνωστισμό και κίνδυνο ατυχήματος.

v  Συνδυασμός επιχειρησιακών ενεργειών με διπλωματικές και επικοινωνιακές κινήσεις, ώστε να αυξηθεί το κόστος συνέχισης των εργασιών.

 Σενάρια υψηλής έντασης:

v  Σημαντική ενίσχυση της τουρκικής ναυτικής και αεροπορικής παρουσίας στην περιοχή.

v  Άμεση επιχειρησιακή παρεμπόδιση των εργασιών μέσω ανάπτυξης πολεμικών πλοίων που θα απαιτούν την άμεση αποχώρηση του πλοίου που υλοποιεί την πόντιση καλωδίου υπό την απειλή χρήσης ισχύος.

v  Επικίνδυνες προσεγγίσεις ή άλλες ενέργειες που αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο ατυχήματος ή θερμού επεισοδίου (π.χ. παρενόχληση από τουρκικά drones / αεροσκάφη).

v  Ενδεχόμενο θερμού επεισοδίου σε θαλάσσιο ή εναέριο επίπεδο, το οποίο θα μπορούσε να μετατρέψει ένα αρχικά επιχειρησιακό ζήτημα σε ευρύτερη ελληνοτουρκική κρίση.

v  Γεωπολιτική κλιμάκωση ευρείας κλίμακας με μια γενικευμένη κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο.  

Τα παραπάνω σενάρια δεν αποτελούν υποχρεωτικά γραμμική ακολουθία κλιμάκωσης, καθώς η Τουρκία θα μπορούσε να επιλέξει διαφορετικό επίπεδο αντίδρασης, να συνδυάσει εργαλεία ή να μεταβεί από ένα επίπεδο σε άλλο, ανάλογα με τις συνθήκες και την εξέλιξη της κατάστασης.

Η επιλογή της αντίδρασης θα μπορούσε να επηρεαστεί από την ελληνική στάση, το εκτιμώμενο κόστος και όφελος κάθε επιλογής, την εσωτερική δυναμική στην Τουρκία, καθώς και από τη στάση της Ε.Ε., των ΗΠΑ, της Γαλλίας, του Ισραήλ και άλλων εμπλεκόμενων παραγόντων.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή διάσταση του GSI, η χρηματοδότηση και η συμμετοχή διεθνών επενδυτών και εταιρειών μπορούν να αυξήσουν το πολιτικό, διπλωματικό και οικονομικό κόστος μιας ενδεχόμενης παρεμπόδισης, χωρίς όμως να αποκλείουν την εκδήλωση κρίσης.

Επομένως, η Ελλάδα θα πρέπει να είναι σε θέση να διαχειριστεί ένα εύρος πιθανών αντιδράσεων, από την απλή διπλωματική και επικοινωνιακή πίεση μέχρι την επιχειρησιακή παρεμπόδιση και στη δυσμενέστερη περίπτωση, ένα θερμό επεισόδιο.

Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται ενιαίος μηχανισμός συντονισμού και λήψης αποφάσεων, με σαφή πολιτική καθοδήγηση και συνεχή σύνδεση του πολιτικού επιπέδου με το επιχειρησιακό.

Ειδικότερα, η Ελλάδα θα πρέπει να είναι σε θέση να κινηθεί ταυτόχρονα σε πολλαπλά επίπεδα, προσαρμόζοντας τα διαθέσιμα μέσα και τους συντελεστές ισχύος της, ανάλογα με το επίπεδο και τη μορφή της τουρκικής αντίδρασης.

Συγκεκριμένα, η ελληνική στρατηγική αντίδραση θα πρέπει να αναπτυχθεί σε πέντε αλληλοσυμπληρούμενους άξονες όπως:

 1. Επιχειρησιακή ετοιμότητα και αποτροπή:

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, απαιτείται αξιόπιστο σύστημα επιτήρησης, προστασίας και ετοιμότητας, με σαφή κριτήρια ενεργοποίησης ανάλογα με το επίπεδο κλιμάκωσης.

Παράλληλα, απαιτείται συντονισμός με την Κυπριακή Δημοκρατία και τους εμπλεκόμενους φορείς για την προστασία του προσωπικού, των πλοίων και των κρίσιμων υποδομών του έργου.

Εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν, θα πρέπει να υπάρχει δυνατότητα ενίσχυσης της επιχειρησιακής παρουσίας, κατά προτεραιότητα με ελληνικές δυνάμεις και, όπου αυτό είναι εφικτό και αποφασιστεί στο πλαίσιο των υφιστάμενων διμερών, ευρωπαϊκών ή συμμαχικών σχημάτων, με δυνάμεις της Γαλλίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

 2. Διπλωματική και ευρωπαϊκή θωράκιση:

Η Ελλάδα θα πρέπει να αξιοποιήσει τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα του GSI και να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε προσπάθεια παρεμπόδισης του έργου δεν θα αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ένα ακόμη επεισόδιο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης, αλλά θα αξιολογείται και ως ζήτημα που αφορά την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια, τη διασυνδεσιμότητα και την προστασία ευρωπαϊκών στρατηγικών υποδομών.

Στο πλαίσιο αυτό, η έγκαιρη ενημέρωση και ο συντονισμός με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, καθώς και με τις χώρες που έχουν άμεσο ενδιαφέρον για την υλοποίηση του έργου, μπορούν να αυξήσουν το διπλωματικό και πολιτικό κόστος μιας ενδεχόμενης παρεμπόδισης.

 3. Νομική θωράκιση:                                                                                           

Η Ελλάδα θα πρέπει να διαθέτει εξαρχής τεκμηριωμένη νομική θέση, η οποία να μπορεί να υποστηρίξει τη νομιμότητα των ενεργειών της και να αντιμετωπίσει τις τουρκικές αιτιάσεις τόσο σε διμερές όσο και σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.

Η νομική προετοιμασία δεν αποτελεί, επομένως, απλώς εργαλείο αντίδρασης μετά την εκδήλωση της κρίσης. Αποτελεί στοιχείο της ίδιας της στρατηγικής ετοιμότητας.

 4. Στρατηγική Επικοινωνία:

Η επικοινωνιακή διαχείριση θα πρέπει να λειτουργεί παράλληλα με τη διπλωματική και επιχειρησιακή διαχείριση.

Βασικός στόχος δεν θα πρέπει να είναι η επικοινωνιακή αντιπαράθεση με την Τουρκία, αλλά η διαμόρφωση του ερμηνευτικού πλαισίου μέσα στο οποίο θα αξιολογηθεί η κρίση και οι ενδεχόμενες τουρκικές ενέργειες εφόσον εκδηλωθούν, σε σχέση με τις ευρωπαϊκές υποδομές, την ενεργειακή ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το βασικό μήνυμα θα πρέπει να στηρίζεται σε τέσσερις άξονες:

Ευρωπαϊκή υποδομή – διεθνές δίκαιο – ενεργειακή ασφάλεια – περιφερειακή σταθερότητα.

Με τον τρόπο αυτό, η Ελλάδα θα πρέπει να αποφύγει τη διμεροποίηση του GSI και να αναδεικνύει συνεχώς ότι η υλοποίηση του έργου αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής προσπάθειας για την ενίσχυση της ενεργειακής διασυνδεσιμότητας και ανθεκτικότητας.

 5. Συντονισμός με εταίρους και συμμάχους:

Απαιτείται έγκαιρος συντονισμός με την Κυπριακή Δημοκρατία, τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τις χώρες που έχουν άμεσο στρατηγικό ή οικονομικό ενδιαφέρον για την περιοχή και το έργο.

Η συνεργασία αυτή δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως μέσο δημιουργίας ενός «κοινού μετώπου» απέναντι στην Τουρκία, αλλά ως μηχανισμός συντονισμού πολιτικών, διπλωματικών, νομικών και επιχειρησιακών επιλογών.

Η εμπλοκή διεθνών επενδυτών και εταιρειών, καθώς και η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και θεσμική στήριξη του έργου, μπορούν παράλληλα να αυξήσουν το πολιτικό και οικονομικό κόστος μιας ενδεχόμενης παρεμπόδισης.

Με τον συνδυασμό των ανωτέρω μέτρων, η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει την αποτρεπτική αξιοπιστία της, να περιορίσει τα περιθώρια ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης και να αυξήσει τις διαθέσιμες επιλογές της σε περίπτωση που η κρίση κλιμακωθεί.

Συνεπώς, η ελληνική στρατηγική δεν θα πρέπει να βασίζεται στην επιλογή ενός μόνο εργαλείου, αλλά σε ένα ολιστικό μείγμα αποτροπής, διπλωματίας, νομικής προετοιμασίας, επιχειρησιακής ετοιμότητας και Στρατηγικής Επικοινωνίας, το οποίο θα μπορεί να προσαρμόζεται ανάλογα με το επίπεδο της κρίσης.

Εν κατακλείδι, η επανέναρξη των εργασιών για τον GSI δεν σημαίνει ότι μια νέα κρίση είναι αναπόφευκτη γι’ αυτό, η Ελλάδα πρέπει να είναι προετοιμασμένη για το ενδεχόμενο μιας κρίσης και κυρίως, για περισσότερες από μία μορφές και επίπεδα εξέλιξής της.

Γιατί, η πραγματική στρατηγική ετοιμότητα δεν μετριέται από το πόσο καλά γνωρίζουμε τι μπορεί να κάνει ο αντίπαλος, αλλά από το πόσο καλά μπορούμε να διαχειριστούμε αυτό που τελικά θα συμβεί.

Στον GSI, επομένως, η πρόκληση για την Ελλάδα δεν είναι μόνο να προστατεύσει ένα ευρωπαϊκό έργο.

Είναι να διασφαλίσει ότι, εφόσον προκύψει κρίση, θα διαθέτει τις πολιτικές, διπλωματικές, νομικές, επιχειρησιακές και επικοινωνιακές επιλογές για να τη διαχειριστεί, να ελέγξει την κλιμάκωση και να διατηρήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων.

Κοντολογίς, η επιτυχία για την Ελλάδα σε μια ενδεχόμενη τουρκική αντίδραση για τον GSI, δεν θα κριθεί από το εάν θα αποδείξει ότι μπορεί να κλιμακώσει.

Θα κριθεί από το εάν μπορεί να διαχειριστεί την κρίση χωρίς να χάσει τον έλεγχο της κλιμάκωσης, να προστατεύσει το έργο και τα συμφέροντά της, να διατηρήσει την ευρωπαϊκή διάσταση του GSI και να οδηγήσει την κατάσταση από την κρίση ξανά στη σταθερότητα.

Ενημέρωση των μελών μας επί των εισηγήσεων της ΕΑΑΣ στην προσεχή συνεδρίαση του ΔΣ/ΜΤΣ

15 Οκτ, 2026

Διάφορα – Εισηγήσεις της ΕΑΑΣ για την Ημερήσια Διάταξη της επόμενης συνεδρίασης του ΔΣ/ΜΤΣ – Άμεση ενίσχυση της νομικής και τεχνικής υποστήριξης για την προάσπιση των συμφερόντων του Ταμείου στην υπόθεση του Κεντρικού Μεγάρου ΜΤΣ. Διαβάστε Περισσότερα

Ενημέρωση των μελών μας επί των εισηγήσεων της ΕΑΑΣ στην προσεχή συνεδρίαση του ΔΣ/ΜΤΣ

15 Οκτ, 2026

Διάφορα – Εισηγήσεις της ΕΑΑΣ για την Ημερήσια Διάταξη της επόμενης συνεδρίασης του ΔΣ/ΜΤΣ – Άμεση ενίσχυση της νομικής και τεχνικής υποστήριξης για την προάσπιση των συμφερόντων του Ταμείου στην υπόθεση του Κεντρικού Μεγάρου ΜΤΣ. Διαβάστε Περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΑΚΟΗΣ

14 Οκτ, 2026

Η Ένωση Απο

Διαβάστε Περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Με αφορμή την συμπλήρωση 52 χρόνων από τον πόλεμο στην Κύπρο, συνεπεία της τουρκικής εισβολής τον Ιούλιο του 1974,

σας προσκαλούμε την Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026 και ώρα 18:00 στην Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Ναυπλίου σε εκδήλωση με θέμα: «Κύπρος 1974. Ο Φάκελος…»

Ομιλητής ο κ. Νικόλαος Αργυρόπουλος, βετεράνος πολεμιστής Κύπρου το 1974, Αντιπρόεδρος του «Πανελληνίου Συνδέσμου Αγωνιστών Κύπρου 1974» και Συγγραφέας του βιβλίου «Οι Ένοχοι».

Θ’ αποκαλυφθούν πτυχές της Κυπριακής τραγωδίας, συνεπεία της τουρκικής εισβολής, εντελώς άγνωστες στο ευρύ κοινό. Αποτελεί σπουδαία ευκαιρία για όλους, προς εκμάθηση της ιστορικής αλήθειας για τα αίτια και τους «Ενόχους» του πολέμου στην Κύπρο το 1974, από έναν άνθρωπο που έλαβε μέρος σε αυτόν.

●          Μετά το πέρας της ομιλίας ο κ. Αργυρόπουλος θ’ απαντήσει σε ερωτήσεις του κοινού.

●          Σε όσους επιθυμούν, θα δίδεται η ευκαιρία προμήθειας του βιβλίου, με υπογραφή του συγγραφέα.

●          Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Πρόταση της ΕΑΑΣ για ονοματοδοσία δρόμων λόγω κατάργησης/παραχώρησης στρατοπέδων

12 Οκτ, 2026

Η Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού  απέστειλε στο Υπουργείο Εθνικής άμυνας το παρακάτω

Διαβάστε Περισσότερα

Ενημέρωση μελών

Ενημέρωση Μελών για την Πορεία της Πρότασης της ΕΑΑΣ, περί Νέου Τρόπου Υπολογισμού Μερισμάτων ΜΤΣ (Το ενημερωτικό που ακολουθεί έχει αποσταλεί στους κ. ΥΕΘΑ και ΥΦΕΘΑ)

 

1. Ιστορικό

α. Επί πολλές δεκαετίες, κατά το παρελθόν, η μη αιτιολογημένη και ουδόλως αναλογική κατανομή, άρα και άδικη, των εσόδων από τις κρατήσεις των αμυντικών δαπανών, οδήγησε στον δυσάρεστο και αντισυνταγματικό διαχωρισμό των αποστράτων αξιωματικών σε πατρικίους και πληβείους. Έφτασε ο Ανθστής ε.α. της ΠΑ να λαμβάνει μέρισμα ίσο με το μέρισμα που λαμβάνει ο Αρχηγός ΓΕΣ ε.α.. Επίσης τα χορηγούμενα ΒΟΕΑ των τέκνων των μερισματούχων των ΜΤΝ και ΜΤΝ είναι πολλαπλάσια από τα αντίστοιχα των τέκνων των μερισματούχων του ΜΤΣ.

β. Η κατανομή των εσόδων στα τρία μετοχικά ταμεία, γινόταν με κλαδική νοοτροπία, δηλαδή το Γενικό Επιτελείο κάθε Κλάδου απέδιδε τα έσοδα από τις δικές του κρατήσεις επί των δαπανών του Κλάδου, στα οικεία μετοχικά ταμεία, με αποτέλεσμα οι αριθμοί να αποδεικνύουν στον κάθε καλόπιστο, ότι οι αδικημένοι πληβείοι ήταν μόνον οι αξιωματικοί του Στρατού Ξηράς. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι τα ποσά που είχαν λάβει τα τρία ΜΤ την πενταετία 2020-24 ήταν: ΜΤΣ 47 εκατομ., ΜΤΝ 127 εκατομ. και ΜΤΑ 264 εκατομ. ευρώ. Αν αναλογιστεί κάποιος ότι οι μερισματούχοι των τριών ΜΤ είναι περίπου 62.500 στο ΜΤΣ (ΣΞ+ΕΛ.ΑΣ.), 16.300 στο ΜΤΝ (ΠΝ+ΛΣ) και 15.400 στο ΜΤΑ (ΠΑ), τότε αντιλαμβάνεται ότι οι πολλοί έπαιρναν τα λιγότερα και οι λίγοι τα περισσότερα.

γ. Με τον ν. 5223/2025 η κατάσταση βελτιώθηκε και οι κρατήσεις 6% επί των αμυντικών δαπανών, κατανέμονται πλέον σε 44% στο ΜΤΣ, 23% στο ΜΤΝ και 33% στο ΜΤΑ. Και αυτή η κατανομή όμως δεν έχει καμιά απολύτως αναλογικότητα με τον αριθμό των μερισματούχων κάθε ΜΤ και είναι αυθαίρετη, προϊόν πολιτικής βούλησης και απόφασης και ενδεχομένως να βασίζεται σε εσφαλμένες εισηγήσεις των συμβούλων και των αρμοδίων επιτελών, προκειμένου να μην απωλέσουν οι πατρίκιοι (ΠΝ+ΠΑ) τα οικονομικά προνόμιά τους και να μην ανασάνουν ποτέ οικονομικά οι πληβείοι του ΣΞ.

δ. Η πρόταση της ΕΑΑΣ:

1.  Στις 21 Μαϊ 25, υποβλήθηκε από την ΕΑΑΣ στο ΓΕΣ και

ΜΤΣ.

2.  Στις 02 Ιουν 25, η ΓΕΣ/ΔΟΙ απέστειλε έγγραφο στο ΜΤΣ,

ζητώντας του να προβεί σε αξιολόγηση της πρότασής μας.

3.  Το ΜΤΣ ουδέποτε μας κάλεσε για να παρουσιάσουμε την

πρότασή μας. Μας αγνόησε όπως αγνόησε και το έγγραφο του ΓΕΣ.

4.  Κατόπιν συνεχών πιέσεων της ΕΑΑΣ προς το ΔΣ/ΜΤΣ

καταφέραμε να εκδοθεί απόφαση από το ΔΣ/ΜΤΣ, με την οποία το ΜΤΣ αποδέχθηκε να παρουσιάσουμε την πρότασή μας, οπότε προγραμματίστηκε η παρουσίαση να γινόταν στις 25 Νοε 25, αλλά λόγω αντιδράσεων των συνδικαλιστικών σωματείων των αστυνομικών και άνωθεν τηλεφωνικών εντολών προς τον πρόεδρο του ΜΤΣ, μας ζητήθηκε η αναβολή για 15 ημέρες. Όμως στην πραγματικότητα δεν επρόκειτο περί αναβολής αλλά περί ακύρωσης αφού δεν κληθήκαμε μέχρι τον Μάρτιο του 2026, για να παρουσιάζαμε την πρότασή μας.

5.  Επειδή είχαν παρέλθει ήδη 10 άκαρποι μήνες, σε επίσκεψή

μας στον ΥΦΕΘΑ κ. Δαβάκη τον Μάρτιο 2026, θέσαμε το θέμα και παρουσία των εκπροσώπων της ΕΑΑΣ, ο κ. ΥΦΕΘΑ έδωσε τηλεφωνικά προσωπική εντολή στον πρόεδρο του ΜΤΣ να προγραμματίσει σύντομα την παρουσίαση και μάλιστα να ενημερωθεί ώστε να παραστεί και ο ίδιος. Και πάλι ουδέν εγένετο. Ο Πρόεδρος του ΜΤΣ δεν εφάρμοσε την οδηγία του κ. ΥΦΕΘΑ, αρνούμενος να μας δεχθεί για να παρουσιάσουμε την πρότασή μας στο ΔΣ/ΜΤΣ. Εν ολίγοις η εντολή του κ. ΥΦΕΘΑ αγνοήθηκε παντελώς από τον πρόεδρο του ΜΤΣ.

6.  Και πάλι το ΜΤΣ αρνήθηκε σιωπηρά να μας δεχθεί,

καταστρατηγώντας την ειλημμένη απόφαση του συλλογικού του οργάνου (ΔΣ/ΜΤΣ), οπότε επανήλθαμε με νέο έγγραφό μας τον Μαϊ 26, προς το ΓΕΣ και η ΓΕΣ/ΔΟΙ απέστειλε νέο έγγραφο στο ΜΤΣ, ζητώντας του για δεύτερη φορά να προβεί σε αξιολόγηση της πρότασής μας. Και πάλι αγνοηθήκαμε και εμείς και το ΓΕΣ.

7.  Στις 15 Μαϊου 2026, η ΕΑΑΣ παρουσίασε την πρότασή

της, σε δημόσια ανοικτή ημερίδα στη ΛΑΕΔ, προκειμένου να ενημερώσει τα μέλη της.

8.  Σε δεύτερη επίσκεψή μας στον ΥΦΕΘΑ κ. Δαβάκη αρχές

Ιουλίου 26,  θέσαμε πάλι το ζήτημα αυτό, δηλαδή της άρνησης του ΜΤΣ να ακούσει την πρότασή μας και ο κ. ΥΦΕΘΑ έδωσε νέα εντολή στα όργανά του, να προγραμματισθεί η παρουσίαση της πρότασής μας εντός του ΥΠΕΘΑ, παρουσία και των μελών του ΔΣ/ΜΤΣ αλλά και πάλι ουδέποτε κληθήκαμε για να υλοποιήσουμε τη δέσμευση του κ. ΥΦΕΘΑ, επειδή δεν είχε…χρόνο.

9.  Τέλος κατά την επίσκεψη μας στις 14 Σεπ 26 στον

ΥΕΘΑ κ.  Νικόλαο Δένδια, θέσαμε το ζήτημα της άρνησης, επί 15 μήνες, από το ΜΤΣ να μας δεχθεί για να παρουσιάσουμε την πρότασή μας και μας ζήτησε να αποστείλουμε την πρότασή μας στον ίδιο.

10. Η ΕΑΑΣ στις 25 Σεπ 26, με έγγραφά της προς τους κ.

ΥΕΘΑ και ΥΦΕΘΑ  ζήτησε τον καθορισμό ημερομηνίας, για την παρουσίαση της πρότασής μας στο ΥΠΕΘΑ, με την παρουσία των μελών του ΔΣ/ΜΤΣ, όπως άλλωστε είχε δεσμευθεί ο κ. ΥΦΕΘΑ

2. Ενεστώσα Κατάσταση 

α. Σήμερα, πλέον των ανωτέρω υπάρχει και μια ακόμη πιο δραματική παράμετρος, ειδικά εις βάρος των μερισματούχων του ΣΞ,  αφού οι πόροι από τις αμυντικές δαπάνες, δηλαδή το 44% για το ΜΤΣ, επιμερίζονται κατά 55% στο ΜΤΣ, 24% στον ΕΛΟΑΣ και 21% στον ΕΚΟΕΜΣ, σε πλήρη αναντιστοιχία με τον επιμερισμό των εσόδων στα άλλα δυο Μετοχικά Ταμεία, όπου το 33% αποδίδεται στους ΕΛΟΑΝ και ΕΛΟΑΑ και το 67% αποδίδεται στα ΜΤΝ και ΜΤΑ. Όμως στους μερισματούχους του ΜΤΣ μόνον το 21% θα διανεμηθεί στους 25.800 μερισματούχους εκ του ΣΞ, ενώ το 55% θα διανεμηθεί σε 62.500 μερισματούχους (25.800 εκ του ΣΞ και σε 36.700 εκ της ΕΛ.ΑΣ.). Και ο πολύπαθος ΕΛΟΑΣ, που για πάνω από 20 έτη δεν ελάμβανε ούτε ένα σεντ από τις αμυντικές δαπάνες, θα υστερεί κατά 9 εκατοστιαίες μονάδες έναντι των άλλων ΕΛΟΑ.

β. Το  ΜΤΣ δεν είναι ταμείο κοινωνικής ασφάλισης ούτε ασφαλιστικός φορέας. Είναι ΝΠΔΔ με μετοχικό χαρακτήρα, το οποίο λειτουργεί εκτός του συστήματος κύριας ή επικουρικής ασφάλισης. Παρέχει μέρισμα, όχι σύνταξη ή ασφαλιστική παροχή. Για τον λόγο αυτό σε όλες τις δημόσιες αναφορές σχετικές με τα μετοχικά ταμεία, γίνεται διάκριση μεταξύ ασφαλιστικού συστήματος και μετοχικών ταμείων.

γ. Ο αρχικός σκοπός ίδρυσής του ήταν η οικονομική ενίσχυση των οικογενειών στρατιωτικών που πέθαιναν λόγω πολέμου, δηλαδή ήταν προνοιακού χαρακτήρα, που διαδοχικά επεκτάθηκε και  έχει σήμερα μετοχικό χαρακτήρα. Η λογική του μετοχικού συστήματος, είναι ότι λαμβάνεις μέρισμα αναλογικά με τα ποσά που εισέφερες.

δ. Το Εθνικό Μητρώο Διαδικασιών περιγράφει τη βασική παροχή του ως "Μηνιαίο Μέρισμα Μετοχικού Ταμείου Στρατού" και όχι ως ασφαλιστική παροχή.

ε. Η επίσημη ιστοσελίδα του ΜΤΣ επιβεβαιώνει ότι η περιουσία του αποτελείται από ακίνητα και κινητές αξίες, χαρακτηριστικό των μετοχικών ταμείων και όχι των ασφαλιστικών οργανισμών.

στ. Αντί ο κάθε μερισματούχος να λαμβάνει μέρισμα αναλογικά με αυτά που έχει καταβάλει συνολικά ως μέτοχος είτε κατέβαλε εφάπαξ ή σε δόσεις όταν αποστρατεύτηκε, ώστε να πάρει το μέγιστο μέρισμα της μέγιστης μετοχικής σχέσης των 35 ετών, έχει δομηθεί ένα καθόλα παράλογο σύστημα παροχών. Σύμφωνα με αυτό το σύστημα στη διαμόρφωση των μερισμάτων μπαίνουν παράγοντες όπως τα έτη υπηρέτησης πάνω από τα 35 (ενώ σταματάει η μετοχική σχέση, δηλαδή η καταβολή εισφορών), ο βαθμός αποστρατείας και ο κατεχόμενος βαθμός κατά την ημέρα της αποστρατείας. Έτσι παρατηρείται το παράλογο φαινόμενο, μερισματούχοι που συνολικά κατέβαλαν ίσες εισφορές να λαμβάνουν διαφορετικό μέρισμα, πράγμα που εξαλείφει τον μετοχικό χαρακτήρα του ΜΤΣ.

ζ. Οι στρατιωτικοί είναι οι μόνοι οι οποίοι δεν λαμβάνουν επικουρική σύνταξη, όπως λαμβάνουν όλοι οι αστυνομικοί.

3. Η Πρόταση της ΕΑΑΣ

Η πρότασή μας, η οποία συνυποβάλλεται για πολλοστή φορά,

στηρίζεται σε δυο άξονες:

α. Νέος Τρόπος Υπολογισμού Μερισμάτων

1.  Να ισχύσει η αρχή «Ό,τι πληρώνεις, αυτό λαμβάνεις». Το

μέρισμα του ΜΤΣ πρέπει να συνδέεται άμεσα με τις συνολικές εισφορές κάθε μετόχου, ανεξαρτήτως προέλευσης, βαθμού ή ετών υπηρεσίας. Το Ταμείο έχει μετοχικό χαρακτήρα. Δεν είναι ασφαλιστικός φορέας, δεν παρέχει σύνταξη· παρέχει μέρισμα. Άρα, δύο μέτοχοι με ίδια μετοχική σχέση και ίδιες συνολικές εισφορές δεν μπορεί να λαμβάνουν διαφορετικά μερίσματα. Η μετοχική σχέση τερματίζεται στα 35 έτη. Όποιος έχει πληρώσει ή εξαγοράσει αυτά τα χρόνια πρέπει να λαμβάνει το μέγιστο μέρισμα.

2.  Το συνολικό διανεμόμενο μέρισμα θα στηρίζεται σε δυο

συστατικά:

• Ανταποδοτικό μέρισμα: αυστηρά συνδεδεμένο με τις εισφορές.
• Διανεμητικό μέρισμα: ίδιο για όλους, αφού προέρχεται από τα

έσοδα ΥΠΕΘΑ και ΥΠΡΟΠΟ και δεν σχετίζεται με έτη υπηρεσίας ή βαθμό.

Όμως για να είναι δίκαιο το διανεμητικό μέρος, τα δύο υπουργεία πρέπει να συμμετέχουν ισότιμα.

          β. Δίκαιος επιμερισμός των αμυντικών εσόδων στο εσωτερικό του ΜΤΣ

1.  Το ΜΤΣ λαμβάνει 44% των εσόδων των αμυντικών

δαπανών. Δεν ζητήσαμε αλλαγή αυτού του ποσοστού για να αποφευχθεί νέος κύκλος αντιπαραθέσεων με ΠΝ και ΠΑ. Προτείναμε κάτι απλό και λογικό: Να εφαρμοστεί στο ΜΤΣ ο ίδιος εσωτερικός επιμερισμός που ισχύει στα άλλα Μετοχικά Ταμεία: 33% στον ΕΛΟΑΣ και 67% στο ΜΤΣ + ΕΚΟΕΜΣ. Στα άλλα ΜΤ, το 67% είτε πάει στο ΜΤ είτε στον ΕΚΟΕΜ είναι αδιάφορο, γιατί οι μερισματούχοι δεν το μοιράζονται με άλλον κλάδο. Οι δικαιούχοι του ΜΤ και ΕΚΟΕΜ είναι τα ίδια πρόσωπα, όσον αφορά το ΠΝ και την ΠΑ. Στο ΜΤΣ όμως το μοιράζονται ΣΞ και ΕΛΑΣ (βλέπε παράγραφο 2 (α)).

2.  Προτείναμε λοιπόν το 67%, να επιμερίζεται κατά 3% στο

ΜΤΣ, όσο δηλαδή περίπου το ποσόν που καταβάλλει το ΥΠΡΟΠΟ και κατά 64% στον ΕΚΟΕΜΣ, ώστε να αποδίδεται στους μερισματούχους του ΣΞ, ως δίκαιο αντιστάθμισμα για την επικουρική που δεν λαμβάνουν (σε αντίθεση με τους μερισματούχους της ΕΛΑΣ) και επειδή προέρχεται από αμυντικές δαπάνες, για μέσα και υλικά στα οποία οι αστυνομικοί ουδόλως συμμετείχαν όταν ήταν εν ενεργεία (Εκπαίδευση-Συντήρηση-Χρήση-Επιχειρησιακή Αξιοποίηση).

4. Συμπεράσματα

α. Η πρόταση της ΕΑΑΣ είναι μπλοκαρισμένη για 16 ολόκληρους

μήνες αφού ουδείς μας δέχεται για να την παρουσιάσουμε. Από τη μια ο πρόεδρος του ΜΤΣ που ως εκτελεστικό όργανο αρνείται σιωπηρά να εφαρμόσει σχετική απόφαση του ΔΣ/ΜΤΣ και από την άλλη ο κ. ΥΦΕΘΑ , ο οποίος αρκέστηκε στο προφορικό και μόνον ενδιαφέρον του. Οι εντολές του προς τον πρόεδρο του ΜΤΣ αγνοήθηκαν και οι δεσμεύσεις του δεν υλοποιήθηκαν.

          β. Η πρόταση για τον νέο τρόπο υπολογισμού μερισμάτων, είναι δίκαιη, διότι αφενός θα αποκατασταθεί ο μετοχικός χαρακτήρας του Ταμείου (οι παροχές θα είναι ευθέως ανάλογες με τις συνολικές εισφορές ενός εκάστου, ασχέτως βαθμού και ετών υπηρέτησης) και αφετέρου οι πόροι από τα δυο υπουργεία (ΠΡΟΠΟ και ΥΠΕΘΑ), θα ενισχύουν το μέρισμα του ΜΤΣ, σχεδόν ισόποσα.  Εξ άλλου είναι όχι μόνον άδικο αλλά και παράλογο, το ΥΠΡΟΠΟ να εισφέρει 800 χιλ. έως 1,85 εκ. ευρώ ετησίως σε ένα ταμείο, όπου οι μερισματούχοι αστυνομικοί είναι κατά πολύ περισσότεροι (36.700) από τους μερισματούχους στρατιωτικούς (25.800), ενώ το ΥΠΕΘΑ να προσφέρει στο ίδιο ταμείο 29 εκ. ευρώ ετησίως.

          γ. Αν υιοθετηθεί η πρότασή μας, θα μετριαστεί η αδικία της μη χορήγησης επικουρικής στους στρατιωτικούς και θα αποτελέσει το πρώτο σημαντικό βήμα προς τη δημιουργία ενιαίου Μετοχικού Ταμείου Ενόπλων Δυνάμεων, χωρίς το φορτίο των αστυνομικών, οι οποίοι ακόμη και σε επίπεδο συνολικών ατομικών εισφορών υπολείπονται, καθόσον οι μέτοχοι εκ της ΕΛΑΣ είναι κατά πολύ λιγότεροι (35.000) έναντι των μετόχων στρατιωτικών (44.500).